Za starzy na pracę, za młodzi na śmierć?

Dosadnie rzecz ujmując – w Polsce tak to wygląda. Nasz rynek pracy nie jest otwarty na pracowników w wieku emerytalnym i przedemerytalnym. Składa się na to kilka czynników:

  • Stereotypy mówiące o tym, że:

człowiek od pewnego wieku nie uczy się nowych rzeczy, jest mało elastyczny (uważa tak 58% osób z działów HR ankietowanych w badaniu zrealizowanym przez Essilor Polonia i Bigram, przedstawionym w raporcie „Pokolenie 50+ w pracy – prawda i stereotypy”),

nie korzysta z nowoczesnych technologii (wg wspomnianego raportu 42% pracowników działów HR uważa to za wadę ludzi 50+),

nie zna angielskiego (aż 64% pracowników działów HR uważa, że wadą pracowników po 50-tce jest nieznajomość języków obcych),

wolniej myśli, ma problemy z pamięcią, jest niezdarny, więcej choruje.

  • Pracodawcy mają obawy, że starsza osoba nie zaaklimatyzuje się w „młodym, dynamicznym” zespole i że taki zespół nie będzie dobrze funkcjonował.
  • Managerowie nie są gotowi, żeby pracować z kimś, kto ma wyższe kompetencje – są emocjonalnie niedojrzali i niepewni swojej pozycji, uważają kogoś z większym doświadczeniem za zagrożenie.
  • Pracownicy działów HR nie potrafią zrozumieć, że człowiek z doktoratem, niegdyś pełniący kierownicze funkcje, nie musi już ich dłużej sprawować – po prostu chce być aktywny, chce działać i spotykać ludzi. Szczególnie kobiety rzadko mają problem z ego i bez problemu mogą (i chcą) pracować poniżej kompetencji.
  • Panuje pogląd, że tylko młodość jest atrakcyjna, że ludzie wolą oglądać młodych ludzi i z nimi załatwiać sprawy. Młodzi pracownicy robią lepiej wizerunkowi firmy, nie chcą one być kojarzone z tym, że zatrudniają „dziadków” (autentyczna wypowiedź). Więc nawet te, które deklarują, że chcą (bo to poprawne politycznie), tak naprawdę nie chcą.

Pracodawcy w końcu dojrzeją, muszą, zmusi ich do tego sytuacja – ogromny deficyt pracowników. Jednak zanim to nastąpi, wiele osób będzie pogłębiać się we frustracji. I kiedy firmy w końcu będą gotowe, dla wielu z nich już może być za późno.

Startupowcy 50+

W takich realiach ludzie powinni zakładać własne firmy, startupy, angażować się do projektów i po prostu odzwyczaić się od myśli o etacie. W dzisiejszych czasach musimy umieć oduczać się i odzwyczajać („Unlearning is the new learning”) – według wielu osób to podstawowa kompetencja dziś.

Badania wykazują, że 50-letni founderzy mają niemal dwukrotnie większe szanse na zbudowanie startupu, który osiągnie duży sukces, niż founderzy 30-letni. Także średnia wieku founderów startupów, które mają największy wzrost, to 45 lat (nie 25, jak pewnie wielu myśli). Powinny powstawać inkubatory przedsiębiorczości i VC, które będą specjalizować się we wspieraniu i inwestowaniu w przedsięwzięcia ludzi 50+. Są już pierwsze takie inicjatywy: działa Silver Starters, w jego edycji 2019 właśnie rozdano nagrody.

Kiedy 80-letnia Lucyna Orłowska z Nowej Huty założyła lodziarnię, planowała stworzyć też inkubator przedsiębiorczości dla seniorów. To dobrze by się sprawdziło w wielu przypadkach. Wiele starszych osób ma pomysły, energię, życiowe doświadczenie, tylko brak im pewności siebie. Mogliby też zakładać spółdzielnie, fundacje z działalnością gospodarczą. Zdecydowanie trzeba pożytecznie wykorzystać energię, która drzemie w ludziach dojrzałych, szczególnie w kobietach w fazie postmenopauzalnego wzlotu.

70 to nowe 50

Od roku pracuję z seniorkami i seniorami przy tworzeniu Warszawskiego Miesięcznika Seniorów #POKOLENIA. Średnia wieku to ponad 70. W każdym razie większość osób jest koło 70-tki. Najstarsza pani ma 92 lata – pisze wiersze, prowadzi warsztaty literackie, jej poezja jest tłumaczona na wiele języków, w tym na japoński. Ona jest już rzeczywiście sędziwa, ale osoby w wieku 65-72 to energiczne dziewczyny i pełni werwy faceci – na pierwszym spotkaniu miałam ochotę od razu przejść z nimi na „ty” (przeszłyśmy niedługo potem). Są świetni, pełni pomysłów, bardzo zajęci, ale mimo to, kiedy zobowiążą się, że napiszą na konkretny termin, to piszą. I to na ogół tak, że nie ma wiele do poprawiania. Dużo podróżują, nosi ich po kraju i świecie. Mają bardzo dużo entuzjazmu, są bardzo kreatywni i innowatorscy – przypominają mi w tym znajomych 20-latków. Generalnie najbardziej lubię pracować i przebywać z 20-kilkulatkami i właśnie z ludźmi 60+. Uważam, że stereotypy dotyczące jednych i drugich są krzywdzące. Przydatności do pracy nie powinny determinować wiek i przynależność pokoleniowa, tylko cechy charakteru.

A 50 to nowe 30

Kiedy słyszę, że zbliżając się do 50-tki nie ma się już szans na zatrudnienie i karierę zawodową, robię wielkie ze zdziwienia oczy. Zawodowo prowadzę kilka projektów z obszaru komunikacji marketingowej, pracuję online, „po pracy” (mówię, że jestem zawsze w pracy i nigdy w pracy, bo robię, co lubię) biorę udział w konkursach dla wizjonerów, wymyślam startupy, prowadzę blog, uczę się arabskiego i planuję wziąć się za niemiecki. Mój mózg na 4 lata przed 50-tką pracuje na wysokich obrotach. Nie choruję, nawet się nie przeziębiam. Jestem stabilna psychicznie, zdyscyplinowana i elastyczna jednocześnie. Zaangażowana, decyzyjna, zwinna. Zarabiam najlepiej w swoim życiu, i mam poczucie, że dopiero się rozkręcam, bo na właściwe tory weszłam dopiero po 40-tce.

Nie wiem, czy będę kiedyś jeszcze szukać pracy u kogoś, ale jeśli tak, to mam nadzieję, że do tego czasu rozmowy będzie się już prowadziło „przywdziewając” postać neutralnego wiekowo awatara. Bo ludzie pewnie nieprędko oduczą się patrzeć na innych bez uprzedzeń…

Z drugiej strony wierzę (i obserwuję), że osoby pewne swojej wartości, posiadające dobre relacje z ludźmi, elastyczne nie dadzą wyrzucić się z rynku pracy – zawsze znajdą coś dla siebie. Pozostałym przydałyby się kursy autopromocji. A pracownikom działów HR – szkolenia z dialogu i oduczania myślenia stereotypami. 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s